Evropska komisija objavila je u martu izvještaj koji potvrđuje ono što muzičari iz jugoistočne Evrope osjećaju već godinama, da Spotify algoritam ne samo da ne pomaže, već aktivno diskriminiše muziku iz jugoistočne Evrope.
Dokument od 339 stranica, koji je pripremio konzorcijum Panteia, dokazuje da čak i kada mu se unose lokalne preporuke, algoritam dosljednog podstiče mejnstrim sadržaj s velikih tržišta, a potpuno zanemaruje muziku koja dolazi s malih tržišta jugoistočne Evrope.
Organizacija Music Equality, koja se bori protiv ove prakse, vrlo je jasna. Spotify drži 56 odsto evropskog striming tržišta po ovom izvještaju, što znači da diktira šta će više od polovine evropskih slušalaca otkriti. Problem nije tehnički – algoritam je dizajniran da pojačava ono što je već popularno, a to su uvijek umjetnici iz SAD, Velike Britanije, ili velikog tržišta poput Njemačke.
Blokada bez urednika
Spotify nema niti jednog urednika zaduženog za regiju koja uključuje Albaniju, Bosnu i Hercegovinu, Bugarsku, Hrvatsku, Grčku, samoproglašeno Kosovo, Crnu Goru, Sjevernu Makedoniju, Rumuniju, Srbiju i Sloveniju. To je preko 55 miliona ljudi koji praktično ne postoje na najvažnijim plejlistama platforme.
Posljedice su brutalne. Studija bugarskog udruženja ANMIP-BG iz decembra 2025. pokazala je da 85 odsto nezavisnih izdavača iz jugoistočne Evrope bilježi pad prihoda nakon što je Spotify uveo prag od hiljadu slušanja godišnje potrebnih za isplatu. Šezdeset pet odsto opisuje taj pad kao značajan. Dok Spotify tvrdi da je prag čišćenje od spam sadržaja, u praksi uništava distributivne modele za umjetnike s manjeg tržišta. Pravilo je dizajnirano za gigantska tržišta poput SAD, ali se primjenjuje globalno.
Problem je još dublji. Algoritam ne prepoznaje specifičnosti kulturnih scena koje dijele jezik s većim tržištima. Hrvatski, srpski, bosanskohercegovački i crnogorski izvođači bačeni su u istu grupu bez razumijevanja regionalnih razlika, što dodatno erodira vidljivost. Akademska studija Miloša Hroha i Petra šepanika o pozicioniranju srednjoevropske muzike na Spotifyju dokazuje da je lokacija izvođača određujući faktor – bendovi potpisani uz lokalne etikete dobijaju preporuke prema geografskom porijeklu, a ne prema žanru ili kvalitetu.
Pet zahtjeva za preživljavanje
Music Equality postavila je pet konkretnih zahtjeva: ukidanje praga od hiljadu slušanja, imenovanje regionalnih urednika i metadata specijalista za jugoistočnu Evropu, zahtjevi za geografskom raznovrsnošću na striming servisima, nadzor nad algoritmima koji utiču na kulturnu reprezentaciju, te povećanje transparentnosti oko kuratorske politike, navodi “Muzika“.
Rut Koleva, predsjednica ANMIP-BG i osnivačica SoAlive Music Conference u Sofiji, rekla je za ovu temu direktno. “Kada nas Spotifyjev algoritam ne ‘vidi’, Evropa nas ne čuje. Ovo više nije samo pitanje muzičke industrije.”
Music Equality su još oštriji. “Spotify nas nije namjerno htio izbrisati. Ali brisanje ne zahtijeva namjeru. Zahtijeva moć, netransparentnost i odsutnost odgovornosti. Spotify ima sve troje. Kontroliše kako šezdeset odsto evropskih slušalaca muzike otkriva nove umjetnike. To čini putem algoritma za koji je Evropska komisija sada dokazala da radi protiv manjih tržišta. Ne postoji zakonska obaveza da se to promijeni. I djeluje u cijeloj našoj regiji bez jedne osobe čiji je posao razumijevanje naše muzike. To je diskriminacija ishodom. A ishod je ono što je važno. Balkan je preživio carstva. Nećemo biti tiho izbrisani od strane algoritma švedske striming platforme.”
