Zadušnice su dani kada porodica i prijatelji odaju počast preminulima kroz molitvu, paljenje sveća i tihi pomen. Prve zadušnice u 2026. godini obilježavamo 14. februara i one nose naziv Velike ili Zimske zadušnice.
U srpskoj tradiciji ovaj praznik nosi duboko duhovno značenje, ali tokom vremena razvili su se i različiti običaji, posebno kada je riječ o tome šta se nosi na groblje. Ipak, crkva upozorava da spoljašnji rituali ne smiju da zasjene suštinu hrišćanskog pomena.
Hrišćanska dužnost prema pokojnicima
Prema pravoslavnom učenju, osnovna obaveza vjernika jeste molitva za dušu preminulog. To uključuje paljenje sveća, služenje parastosa i pomena, održavanje spomenika i brigu o grobu.
Naglasak je na molitvi i dostojanstvu, a ne na spoljašnjim obredima koji mogu odvući pažnju sa suštine.
Šta se iznosi na grob
Otac Dušan pojašnjava tradicionalne običaje:
– Na dan sahrane pravoslavnog hrišćanina, kao i na pomenima (3., 9., 40. dan, polugodišnji i godišnji, kao i Zadušnice), na groblje se iznosi obarena i medom zaslađena pšenica – koljivo. Preliva se vinom, uz pojanje ‘Vječnaja pamjat’. Žito simbolizuje vaskrsenje: kada se poseje u zemlju, istrune, ali iz njegove klice nastaje novi život.”, prenosi “Stil”.
Uz pšenicu i vino donosi se i hljeb – pogača – koja se lomi i razdaje prisutnima, umočena u med, što simbolizuje sladost budućeg vječnog života. Sve ostalo, poput obilja hrane i pića, nema veze sa molitvom ili pokojnikom, osim ako se namjerava deliti sa siromašnima.
Sveštenici upozoravaju da pretjerivanje tokom pomena može da zasjeni njegovu svrhu. Raskošne daće često prerastaju u:
- isprazne razgovore,
- pretjerano jelo i piće,
- nesporazume ili prepirke među prisutnima.
Uvijek je preporučljivo konsultovati sveštenika kako bi se pomen održao u skladu sa duhovnom svrhom.
Sahrana i pomen treba da budu čin molitve, sjećanja i poštovanja. Svaka manifestacija raskoši ili nedolično ponašanje, uključujući pretjerano konzumiranje alkohola, odvlači pažnju od svrhe i predstavlja nepoštovanje prema pokojniku i njegovoj porodici.
Pravoslavna tradicija naglašava: savet duhovnika je ključan kako bi se u trenucima gubitka postupalo sa dostojanstvom i u skladu sa vjerom, prenosi Ona.rs.
