Albanske pravosudne institucije pokrenule su istragu protiv zvaničnika kompanije koja je razvila Diellu, prvu vještačku inteligenciju imenovanu na ministarsku funkciju u jednoj vladi, zbog sumnje na prevaru i namještanje javnih tendera, objavili su svjetski mediji.
Diella, takozvana „AI ministarka za borbu protiv korupcije“, predstavljena je prošle godine kao simbol reformi i digitalizacije države, u trenutku kada Albanija nastoji da ubrza proces pristupanja Evropskoj uniji. Projekat je lično promovisao premijer Edi Rama, ističući da vještačka inteligencija nema lične interese i da može da doprinese većoj transparentnosti u javnim nabavkama.
Finansijske malverzacije
Međutim, cijelu inicijativu zasjenile su informacije da su dva visoka zvaničnika albanske kompanije koja je učestvovala u razvoju sistema Diella pod istragom zbog sumnje na finansijske malverzacije i namještanje ugovora. Detalji istrage zasad nisu u potpunosti objavljeni, a albanski premijer poručio je da treba „sačekati i vidjeti kako će se postupak završiti“.
Ministarka se “pokvarila”
U albanskim medijima prethodno pojavila se informacija da se virtuelna ministarka pokvarila te da posljednjih dana ne može da razgovara sa građanima, prima zahtjeve, a korisnici ne mogu da dobiju elektronske fakture.
Diella je bila zamišljena kao “ministarka” koja upravlja digitalnom platformom “e-Albania”, putem koje su dostupne gotovo sve državne usluge u elektronskom formatu.
Nestanak struje
Do pada sistema, tačnije “pada” ministarke, navodno je došlo zbog nestanka struje, što je dovelo do prekida usluga i automatizovanih procesa.
Popravka ministarke je u toku, neke funkcije su, kako su naveli mediji, vraćene, a očekuje se i potpuni “povratak u život” Dielle u narednim danima.
Za sada nije poznato da li ovaj prekid u radu AI ministarke ima veze sa optužbama za korupciju protiv njenih tvoraca.
Borba protiv korupcije
Diella je prvobitno razvijena kao digitalni asistent na državnoj platformi e-Albania, putem koje građani ostvaruju pristup administrativnim uslugama, a kasnije joj je dodijeljena i simbolična ministarska uloga u oblasti borbe protiv korupcije i nadzora javnih nabavki.
Iako je projekat naišao na pažnju međunarodne javnosti kao presedan u korišćenju vještačke inteligencije u državnoj upravi, kritičari upozoravaju da tehnologija sama po sebi ne može riješiti problem duboko ukorijenjene korupcije. Evropska unija u svojim izvještajima i dalje navodi da korupcija ostaje jedan od ključnih izazova za Albaniju na njenom evropskom putu.
Simbolički značaj
Stručnjaci ističu da će ishod istrage protiv kreatora Diellе imati snažan simbolički značaj, jer bi mogao dodatno dovesti u pitanje kredibilitet projekta koji je zamišljen kao alat u borbi protiv upravo onih pojava zbog kojih se sada vodi istraga.
