BANJA LUKA – Na Klinici za ginekologiju i akušerstvo Univerzitetskog kliničkog centra Republike Srpske (UKC RS) uspješno se provodi projekat zajedničke akcije pod nazivom „JA SHIELD“ (Joint Action on Strategies for Health Interventions to Eliminate Infection related Cancers). Ovo je ujedno i prvi projekat u Republici Srpskoj koji se realizuje pod pokroviteljstvom prestižnog programa „EU4HEALTH“ (Evropa za zdravlje).
Projekat je počeo u novembru 2025. godine i trajaće tri godine, tačnije do novembra 2028. godine. Okuplja ukupno 69 institucija iz 25 evropskih država, uključujući 21 članicu Evropske unije i četiri pridružena člana. Ukupna vrijednost projekta iznosi oko 25 miliona evra, a u potpunosti ga finansira Evropska unija.
Glavni cilj ove panevropske inicijative je poboljšanje prevencije kancera uzrokovanih infekcijama kroz vakcinaciju i druge preventivne mjere. Fokus projekta je na humanom papiloma virusu (HPV), virusima hepatitisa B i C (HBV/HCV), HIV-u i tuberkulozi. Konzorcijumom koordinira Centar izvrsnosti za zdravlje, imunitet i infekcije (CHIP) iz Danske.
Fokus tima iz Republike Srpske na HPV prevenciji
Tim stručnjaka iz Republike Srpske opredijelio se za učešće u sedmom radnom paketu (WP7), koji je usmjeren na prevenciju i smanjenje incidence karcinoma uzrokovanih HPV infekcijom, sa posebnim akcentom na povećanje obuhvata vakcinacije.
Iz UKC-a RS podsjećaju da dugotrajna infekcija visokorizičnim tipovima HPV-a može dovesti do karcinoma grlića materice, usta, grla, anusa i penisa. U Republici Srpskoj incidenca karcinoma grlića materice trenutno iznosi 18 na 100.000 žena, dok je procenat vakcinisanih protiv HPV-a na nivou od 8 odsto.
Cilj Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) do 2030. godine:
Eradikacija karcinoma grlića materice i smanjenje incidence na 4 na 100.000 žena kroz globalnu mjeru „90-70-90“:
- 90% djevojčica do 15 godina potpuno vakcinisano protiv HPV-a.
- 70% žena testirano HPV/PAPA testom do 35. i ponovo do 45. godine.
- 90% žena sa oboljenjem grlića materice obezbijeđen adekvatan tretman.
Dostupnost vakcine u Republici Srpskoj
Najadekvatniji imuni odgovor postiže se vakcinacijom u dobi od 11 do 14 godina, prije stupanja u polne odnose, a imunizacija je podjednako važna i za djevojčice i za dječake.
U Republici Srpskoj se primjenjuje devetovalentna vakcina Gardasil 9:
- Besplatna vakcinacija: Za djecu i mlade oba pola od 11 do 18 godina života, a provodi se u nadležnim domovima zdravlja.
- Vakcinacija uz naknadu: Za odrasle osobe od 18 do 26 godina (za žene do 45. godine) provodi se u Institutu za javno zdravstvo RS po cijeni od 210 KM po dozi (primaju se dvije doze u razmaku od 6 do 12 mjeseci).
Projekat u Republici Srpskoj vodi prof. dr Vesna Ećim-Zlojutro, načelnica Klinike za ginekologiju i akušerstvo UKC RS. Članovi stručnog tima su dr Tanja Milić-Radić, specijalista ginekologije i akušerstva i supspecijalista ginekološke onkologije, dr Sara Kisin Jovanović, specijalista ginekologije i akušerstva, te Goran Kecman, diplomirani ekonomista i specijalista menadžmenta u zdravstvu, u ulozi administratora projekta.
