Slučaj crkve Svetog proroka Ilije u Gradačcu svjedoči o kontinuiranim pokušajima nezakonitog otimanja imovine Srpske pravoslavne crkve u FBiH, čime se dodatno ugrožava položaj srpskog naroda na tom području.
Istakao je to za “Glas Srpske” predsjednik Imperatorsko-palestinskog društva Republike Srpske jerej Miladin Mitrović, komentarišući informacije da je pravoslavni hram u zemljišnim knjigama još 2008. godine upisan na titulara pod nazivom “Istočna pravoslavna crkvena opština u Gradačcu”, umjesto na Srpsku pravoslavnu crkvu.
Prema riječima Mitrovića, upisivanje pravoslavnog hrama na titulara za kojeg se tvrdi da ne postoji, uz sumnje u kršenje ustavnih i zakonskih normi, šalje lošu poruku i ne doprinosi stvaranju ambijenta za zajednički život.
– Ova negativna praksa usmjerena je na sistematsko i plansko potiskivanje srpskog naroda. Političke elite u FBiH na sve moguće načine žele da minimalizuju prisustvo Srpske crkve, a samim tim i srpskog naroda u ovom entitetu – naveo je Mitrović.
On je podsjetio da su slične prakse preknjižavanja katastarskih i zemljišnih knjiga postojale i u vrijeme Austrougarske monarhije, kao i tokom Drugog svjetskog rata, u vrijeme Nezavisne države Hrvatske.
– Mnogovjekovna istorija Srpske pravoslavne crkve u BiH utemeljena je i u sakralnim objektima, crkvama i svetim grobljima, koji kao živi spomenici svjedoče o autohtonosti srpske crkve i srpskog naroda na ovim prostorima – naglasio je Mitrović.
Na sporni upis ukazano je iz Odbora za zaštitu prava Srba u FBiH. Predsjednik Đorđe Radanović saopštio je da je uvidom u javne evidencije utvrđeno da je Opštinski sud u Gradačcu hram još 20028. godine upisao na titulara “Istočna pravoslavna crkvena opština u Gradačcu”.
Prema njegovim riječima, naziv “Istočna pravoslavna crkva” koristila je Austrougarska, a njegova pojava u zemljišnim evidencijama i danas otvara pitanje utvrđivanja stvarnog vlasnika i primjene zakona.
On je ocijenio da je Opštinski sud u Gradačcu, u skladu sa Zakonom o zemljišnim knjigama FBiH i načelom službene provjere činjenica, bio dužan da preduzme potrebne radnje radi utvrđivanja pravog vlasnika.
– Kako je moguće da u gruntovnicu 2008. upisuju nepostojeću Istočnu pravoslavnu crkvu kao vlasnika Srpske pravoslavne crkve? Kako je moguće da te godine upisuju neku državu kao vlasnika crkvenog dvorišta – zapitao se Radanović, poručujući da bi provjera činjeničnog stanja pokazala da je stvarni vlasnik hrama Srpska pravoslavna crkva.
Sporni upisi
Slučaj Gradačca nije jedini u FBiH u kojem su otvorena pitanja upisa imovine Srpske pravoslavne crkve. Odbor za zaštitu prava Srba u FBiH ukazivao je i na sporne upise zemljišta pravoslavnog groblja i kapele u Vrapčićima kod Mostara, kao i na evidencije koje se odnose na crkvu Srpskih prosvjetitelja u Olovu. Sličan slučaj zabilježen je i u Zenici, gdje su hram i zemljište bili upisani kao državna svojina. Taj upis je u januaru 2026. godine ispravljen, pa je kao vlasnik upisana Srpska pravoslavna crkvena opština Zenica.
Izvor – Glas Srpske
